MTO Ltd - EvoDis® Yıldırım Engelleme Sistemi

Tüm elektrik sistemlerinin en önemli bileşeni olan topraklama sistemi yıldırımdan korunma sistemleri için de en temel unsurdur. Düşük direnç ve empedansa sahip olan bir topraklama sistemi; yıldırımı yakalayan tipteki yıldırımdan korunma yöntemleri kadar EvoDis® Yıldırım Engelleme Sistemi'nin yüksek performans gösterebilmesi için de son derece önemlidir.

Topraklama bir elektrik sistemindeki potansiyel fazlasını sisteme bağlı herhangi bir cihaza ya da canlılara zarar vermeden deşarj etmeye yarayan, mümkün olduğunca düşük direnç ve empedansa sahip bir iletken ve elektrodlar topluluğudur. Tüm bu iletken ve elektrodlar yer seviyesinin altında, toprağa gömülü vaziyette bulunur. Bu sebeple bu sisteme "topraklama sistemi" adı verilir.

Tüm elektrik sistemlerinde olduğu gibi herhangi bir yıldırımdan korunma sisteminde de topraklama sistemine ihiyaç vardır. Yıldırımı yakalayan sistemler topraklama sistemini yakaladıkları yıldırımın akımını toprağa iletmek amacıyla kullanırken, yıldırımı düşürmeyen sistemler topraktaki yükleri en hızlı şekilde toplayabilmek için düşük dirençli bir topraklama sistemine ihtiyaç duyar. EvoDis® Yıldırım Engelleme Sistemi'nin de benzerleri gibi iyi bir topraklama sistemine ihtiyacı vardır. EvoDis® Sistemi'nin doğru çalışabilmesi için gereken topraklama sistemi direnci 5 ohm ve altıdır.

_Topraklama Sistemi Bileşenleri

Elektrod:
Bakır veya galvaniz malzemeden üretilmiş çubuk, iletkenlerden oluşan bir ağ veya levha şeklinde olabilir. Elektrodların boyutları uluslararası geçerliliği olan çeşitli standartlarla belirlenmiştir. Toprak cinsi ve kullanılan yıldırımdan korunma sistemine göre farklı adet ve dizilişlerde topraklama elektrodu uygulaması yapılabilir.

İletken:
Örgülü bakır, içi dolu bakır ya da bakır şerit şeklindedir. Topraklama iletkenlerinin boyutları ilgili standartlarla belirlenmiştir. Bunun yanında topraklama iletkenleri yıldırımdan korunma sistemlerinde kullanılan ve topraklama sistemi ile uç birim grubunu birbirine bağlayan "indirme iletkeni"nden her zaman daha kalın olmalıdır.

Bağlantı:
İletken ve elektrodların birbirine bağlandığı noktalarda "klemens" adı verilen metalik parçalar ya da "eksotermik kaynak" adı verilen özel bir kaynak sistemi kullanılır. Klemensler çeşitli tip ve boyutlarda olmakla birlikte iletkenliğin devamını sağlayacak kadar geniş yüzeyli olmalıdır. Eksotermik kaynak ise gerek elektrodlarla iletkenlerin arasında, gerekse iletkenlerin birbirlerine bağlanmasında kullanılabilir. Bir topraklama sisteminde iletkenliğin en az seviyede etkilenmesi için eksotermik kaynak tercih edilmelidir.

_EvoDis® Yıldırım Engelleme Sistemi ve Topraklama

Topraklama Sistemi; yıldırımı yakalayan ürünlerde yıldırım akımı toprağa iletildikten sonra yerin altında deşarj edilmesi için kullanılırken, EvoDis® Yıldırım Engelleme Sistemi ve benzeri yıldırım düşürmeyen sistemlerde toprak altındaki yüklerin hızlı şekilde toplanarak yıldırımdan koruma sisteminin diğer elemanlarına iletilmesi amacıyla kullanılır. Bir GSM kulesini örnek alırsak; fırtına anında bulutun altında kalan kulenin etrafı pozitif yüklerle dolar ve bir süre sonra bu pozitif yükler zamanla kulenin üzerine tırmanmaya başlar. Bu andan itibaren kule üzerinden buluta doğru bir yüklü kol oluşmasını önlemek için olabilecek en hızlı şekilde pozitif yükler EvoDis® Sistemi üzerine toplanmalı ve böylece henüz bir pozitif yüklü kol oluşmadan sistem üzerine gelen yükler dağıtılmalıdır. İşte iyi bir topraklama sistemi bu işlemi hızlandırır ve kolaylaştırır, böylece EvoDis® Yıldırım Engelleme Sistemi'nin performansını arttırır.

EvoDis® Yıldırım Engelleme Sistemi'ni en çok 5 ohm değerine sahip bir topraklama sistemine ihtiyaç duymaktadır. Sistemin bazı sektörlere özel hasarlara karşı sigorta sistemi de bunu şart koşmaktadır. Topraklama direnci 5 ohm ve üzerine çıktığı anda EvoDis®'in performansı olumsuz etkilenmekte ve yıldırımı engelleme özelliği azalmaktadır. 5 ohm değerinin ne kadar altına inilebilirse de EvoDis® Sisteminin performansı o kadar artacaktır.

_Periyodik Kontrol ve Bakım

Ülkemizde kullanılan tüm topraklama sistemleri periyodik kontrol gerektiren sistemlerdir. Yılda en az 2 kez uygulamanın yapıldığı yerlerde direnç ölçümü yapılmalı, değerlerde değişiklik olması durumunda topraklama sisteminde bakım ya da yenilenme yoluna gidilmelidir. Bakır elektrodlar toprak altında nem ve kimyasallar sebebiyle korozyona uğrar ve genellikle 1-1,5 yıl gibi bir süre içinde ilk uygulamadaki değerleri kaybeder. Ortalama 4,5-5 yıl kadar kullanım ömürleri olan bu elektrodların kontrolleri özellikle ilk yıldan sonra düzenli şekilde yapılmalı, gerekirse toprak ya da kimyasal eklemesi yapılarak ya da ilave elektrod uygulamalarıyla topraklama sisteminde zamanla oluşan hasarlar giderilmelidir.

_Yakında...

MTO çok yakında ülkemiz için yeni bir kimyasal topraklama sisteminin üretimine başlayacaktır. Bu sistemin en az 20 yıl boyunca bakım ve yenileme gerektirmeyecek ve ilk uygulamada elde edilen direnç değerini kaybetmeyecek bir sistem olması beklenmektedir. Sistemin standart boyutlarda en az 6 bakır topraklama elektrodunun sağladığı değeri tek başına sağlaması ve iklim koşullarından asla etkilenmeyecek bir ürün olması hedeflenmektedir. Sistem ile ilgili gelişmeleri haberler sayfamızdan takip edebilirsiniz.